Göz Numarası ve Ölçüm Değerleri Nasıl Okunur?
Muayene sonrası verilen gözlük reçetesinde yer alan kısaltmalar çoğu zaman kafa karıştırıcıdır. Bu sayfada; SPH, CYL, AKS, ADD ve PD değerlerinin ne anlama geldiğini, artı ve eksi işaretlerinin neyi gösterdiğini ve 10/10 görmenin nasıl tanımlandığını sade bir dille açıklıyoruz.

Reçetedeki Kısaltmalar Ne Anlama Gelir?
- OD / Sağ
- Sağ göze ait değerler (Latince oculus dexter).
- OS / Sol
- Sol göze ait değerler (oculus sinister).
- SPH (Sferik)
- Miyop veya hipermetrop derecesi. Eksi (−) değer miyopu, artı (+) değer hipermetropu gösterir.
- CYL (Silindirik)
- Astigmat miktarı. Korneanın veya göz merceğinin farklı eksenlerde farklı kırıcılığa sahip olduğunu ifade eder.
- AKS (Aks / Axis)
- Astigmatın yönü. 0 ile 180 derece arasında bir sayıdır ve tek başına 'derecenin büyüklüğü' anlamına gelmez.
- ADD (İlave)
- Yakın görme için sferik değere eklenen güç. Presbiyopide kullanılır ve genellikle +0,75 ile +3,00 arasında değişir.
- PD (Pupil mesafesi)
- İki göz bebeği merkezi arasındaki milimetre cinsinden mesafe. Camın doğru merkezlenmesi için gereklidir.
- Diyoptri (D)
- Kırma gücünün birimi. Numaralar bu birimle, çoğunlukla 0,25'in katları hâlinde yazılır.
Örnek Bir Reçete Nasıl Okunur?
| Göz | SPH | CYL | AKS | ADD |
|---|---|---|---|---|
| Sağ (OD) | −2,50 | −0,75 | 180 | +2,00 |
| Sol (OS) | −2,25 | −0,50 | 175 | +2,00 |
Bu örnekte sağ gözde 2,50 diyoptri miyop ve 0,75 diyoptri astigmat bulunmaktadır; astigmatın ekseni 180 derecedir. Sol göz benzer ancak biraz daha düşük değerlere sahiptir. Her iki göz için +2,00 ilave, yakın çalışmada kullanılacak ek gücü gösterir. Bu tabloya bakarak kişinin uzağı gözlüksüz bulanık gördüğü, yakın çalışmada ise ayrı bir desteğe ihtiyaç duyduğu anlaşılır.
Numaraların Büyüklüğü Nasıl Sınıflandırılır?
| Şiddet | Yaklaşık aralık | Günlük yaşamda karşılığı |
|---|---|---|
| Hafif | 0,25 – 3,00 D | Uzakta tabela ve yüz seçmede zorlanma |
| Orta | 3,00 – 6,00 D | Gözlüksüz uzak görmede belirgin bulanıklık |
| Yüksek | 6,00 D üzeri | Gözlüksüz yalnızca çok yakın mesafenin net seçilebilmesi |
Yüksek miyopide, retina incelmesi ve retina yırtığı riskinin arttığı bilinir; bu nedenle yüksek numaralı gözlerde düzenli retina değerlendirmesi önerilir. Astigmatın 0,75 diyoptrinin üzerine çıkması, çoğu kişide gözlük veya lens ile düzeltilmesi gereken bir bulanıklık yaratır.
Miyop, hipermetrop ve astigmat hakkında ayrıntılı bilgi10/10 Görme ile Gözlük Numarası Aynı Şey Midir?
Hayır. Gözlük numarası, gözün ışığı ne kadar hatalı kırdığını gösteren bir ölçüdür. Görme keskinliği (10/10, 20/20 veya 1,0 olarak yazılır) ise belirli uzaklıktan ne kadar küçük ayrıntının seçilebildiğini ifade eder. Bir kişinin numarası yüksek olabilir ancak gözlükle 10/10 görebilir; başka bir kişide numara çok düşük olduğu hâlde retina veya optik sinir sorunu nedeniyle görme keskinliği düşük olabilir.
- 10/10
- Türkiye'de yaygın kullanılan gösterim; belirlenen standart uzaklıktan beklenen en küçük harflerin seçilebildiğini ifade eder.
- 20/20
- Aynı düzeyin feet birimiyle yazılan karşılığı; 20/40 ise normalde 40 feet'ten seçilebilen ayrıntının ancak 20 feet'ten seçilebildiğini gösterir.
- Düzeltilmiş görme
- Gözlük veya lens ile ulaşılabilen en iyi görme düzeyi. Klinik değerlendirmede esas alınan değer budur.
Göz Numarası Neden Değişir?
- Çocukluk ve ergenlik döneminde göz büyümeye devam ettiği için miyop derecesi artabilir.
- Uzun süreli yakın çalışma ve az dış mekân zamanı, çocuklarda miyop ilerlemesiyle ilişkilendirilmiştir.
- 40 yaş civarında göz merceğinin esnekliğinin azalmasıyla yakın görmede zorlanma (presbiyopi) başlar.
- Katarakt geliştiğinde göz merceğinin kırıcılığı değişir; bazı kişilerde miyopa doğru kayma görülür ve numara sık sık değişmeye başlar.
- Kan şekeri düzeyindeki dalgalanmalar, geçici numara değişikliklerine yol açabilir.
- Keratokonus gibi kornea hastalıklarında astigmat düzensiz biçimde artabilir ve gözlükle düzeltme yetersiz kalabilir.
Sık sorulan sorular
İlgili sayfalar
Kaynakça
- American Academy of Ophthalmology — Refractive Errors & Refractive Surgery, Preferred Practice Pattern
- World Health Organization — World Report on Vision
- Türk Oftalmoloji Derneği — Refraksiyon kusurları bilgilendirme kaynakları
Bu sayfadaki bilgiler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hekim muayenesinin yerine geçmez. Tedavi kararı kişiye özeldir ve muayene sonrası verilir.
Muayene ve değerlendirme randevusu
Göz sağlığınızla ilgili sorularınızı Op. Dr. Ferşat Muhacir ile değerlendirebilirsiniz. Muayene sonrası size özel bilgilendirme yapılır.